Merken & Patenten


R&D & Handelscontracten


eCommerce & ICT-recht


Auteurs- & Mediarecht


Marketing & Handelspraktijken


Informatieveiligheid & Privacy

Maak vanaf nu gratis foto’s van het atomium!

Sinds 15 juli 2016 is de panoramavrijheid nu ook in België van toepassing. Hierdoor is er in principe geen toestemming meer vereist om foto’s te nemen en publiceren van publieke gebouwen en monumenten, zelfs voor marketing campagnes.
In een tijd van smartphones, waar iedereen zich fotograaf waant, zal het volgende u hoogst waarschijnlijk verbazen maar het was tot voor kort zo dat men voor gebouwen en monumenten die auteursrechtelijk beschermd zijn, toestemming moest vragen aan de oorspronkelijke auteur-architect of diens nazaten om er een foto van te nemen en te publiceren. De wetgever is ons inziens terecht van oordeel dat dit uiteindelijk een al te zware inbreuk was op de vrijheid van het individu om o.a. foto’s te nemen van openbare plaatsen en treedt hiermee het merendeel van de Europese lidstaten bij.

Auteursrecht, hoe zat dat ook alweer?

Elk werk dat origineel is en tot expressie gebracht wordt, is beschermd door het auteursrecht en dit tot wel 70 jaar na het overlijden van de auteur. Dit wil zeggen dat een architect die een origineel gebouw ontwerpt en laat bouwen beschouwd wordt als auteur van een door de Auteurswet beschermd werk. Bijvoorbeeld André Waterkeyn als ontwerper van het Atomium.
Als auteur heeft die architect dan bepaalde rechten zoals het recht om reproducties te maken, bv. foto’s. Wil iemand anders dan de auteur dit doen, dan moet die hem toestemming vragen waarvoor hij eventueel een vergoeding kan eisen.
Het was echter wel al zo dat de rechten van de auteur niet absoluut zijn, zo kan de auteur zich onder meer niet verzetten tegen thuiskopieën of parodieën.

Panoramavrijheid

De panoramavrijheid is een nieuwe uitzondering op de vermogensrechten van de auteur. Deze uitzondering geldt voor werken van beeldende, grafische of bouwkundige kunst, die zijn gemaakt om permanent in openbare plaatsen te worden geplaatst. Een openbare plaats is permanent bereikbaar, het interieur van gebouwen die niet permanent zijn geopend voor het publiek vallen dus niet onder de uitzondering.
Jouw reproductie (bv. een foto) moet wel gemaakt zijn van het werk zoals het zich in zijn huidige omgeving bevindt. Daarnaast mag jouw reproductie geen afbreuk doen aan de normale exploitatie van het werk of de belangen van de auteur onredelijke schade toebrengen. Enige voorzichtigheid is dus steeds geboden, zeker aangezien er nog onduidelijkheid bestaat over de precieze reikwijdte van deze bepalingen.
Deze laatste beperkingen verhinderen in principe niet dat je jouw reproductie ook mag gebruiken voor commerciële doeleinden, door ze bijvoorbeeld te gebruiken in je marketing campagne.
Tot slot mag je niet vergeten dat de fotograaf veelal ook een auteur is. Heb je de foto van het Atomium niet zelf genomen dan moet je nog steeds toestemming vragen aan de fotograaf zelf. Ook grafische voorstellingen van het Atomium zijn dan weer vaak auteursrechtelijk (en merkenrechtelijk) beschermd. Oh en voor de volledigheid: de naam ‘Atomium’ is een geregistreerd merk en mag dus ook weer niet zondermeer gebruikt worden. Je snapt het, vrijheid is een relatief begrip en de boodschap blijft: preventief aftoetsen bij een specialist in auteurs- en merkenrecht.
Je vindt de nieuwe bepaling in het Wetboek van Economische recht onder artikel XI.190, 2/1° dat in werking is getreden op 15 juli 2016.

Karel Holst, Bernard Gravez

2016-08-23

Panoramavrijheid, Auteursrecht, WER, Marketing, Atomium, Foto's, reproductierecht


Contacteer ons >